نشست سراسری مدیران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با محوریت تابآوری، بازآرایی و همافزایی، فرصتی شد تا سیاستگذاران این حوزه نقشه راه توسعه دیجیتال ایران را ترسیم کنند.
خاموشی اینترنت بینالملل در ایران که در سال ۱۴۰۵ به مدت ۸۸ روز به طول انجامید، طولانیترین دوره قطع سراسری اینترنت در تاریخ کشور محسوب میشود. این محدودیت گسترده که بخشهای وسیعی از شبکه جهانی را برای کاربران داخلی غیرقابل دسترس کرده بود، علاوه بر قطع ارتباطات میانفردی، ضربات جبرانناپذیری به اقتصاد دیجیتال، کسبوکارهای آنلاین و معیشت میلیونها نفر وارد کرد. گزارشها حاکی از آن است که در این مدت، بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط که متکی به پلتفرمهای خارجی بودند، با بحرانهای جدی مالی و تعدیل نیرو مواجه شدند.
این وضعیت که با واکنشهای گسترده داخلی و خارجی همراه بود، در نهایت با پیگیریها و فشار افکار عمومی و تشکیل «ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی» در دولت چهاردهم، منجر به صدور دستور بازگشایی اینترنت بینالملل گردید. با این حال، تحلیلگران معتقدند که حتی با رفع این قطعی، تبعات این دوره طولانی بر اعتماد عمومی به زیرساختهای دیجیتال و همچنین خروج نخبگان و سرمایههای انسانی از کشور همچنان به عنوان یکی از چالشهای اساسی اقتصاد و جامعه ایران باقی مانده است.
تأکید اصلی نشست سراسری مدیران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات بر ضرورت گذار از الگوهای سنتی و انطباق با تحولات شتابان فناورانه استوار بود.
تابآوری؛ سنگبنای توسعه زیرساختهای ملی
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا، با تبیین جایگاه حیاتی زیرساختهای دیجیتال بهعنوان شریانهای اصلی اقتصاد و حکمرانی، بر این نکته پافشاری کرد که تابآوری یک خصیصه پویاست، نه ایستا. او با اشاره به پایداری شبکه ارتباطی کشور در جریان تنشهای اخیر، این موفقیت را مرهون تلاشهای مستمر متخصصان داخلی دانست و تأکید کرد که در جهان پرمخاطره امروز، ارتقای پیوسته تابآوری در برابر تهدیدات سایبری و ژئوپلیتیکی، یک ضرورت اجتنابناپذیر است.
بازآرایی: ضرورت انطباق با قواعد نوین فناوری
چیتساز با بیان اینکه ظهور فناوریهای نوظهوری نظیر هوش مصنوعی و اقتصاد پلتفرمی، قواعد بازی را تغییر داده است، تصریح کرد: تکیه بر متدولوژیهای گذشته دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست. بازآرایی حکمرانی دیجیتال از نگاه او شامل بازنگری در مدلهای تصمیمگیری، نوسازی معماری شبکه ملی، توسعه زیرساختهای مبتنی بر هوش مصنوعی و تقویت نقشآفرینی استانها بهعنوان کانونهای حل مسئله است.
اولویتهای راهبردی؛ از اپراتور هوش مصنوعی تا دولت هوشمند
در این نشست، پنج رکن اصلی برای مسیر پیشروی وزارت ارتباطات تبیین شد: ۱. تکمیل شبکه ملی اطلاعات: با تمرکز ویژه بر توسعه فیبر نوری و تقویت مراکز داده. ۲. اقتصاد دیجیتال: با محوریت حمایت از کسبوکارهای نوآور و لجستیک هوشمند. ۳. اپراتور هوش مصنوعی: بهعنوان پیشران اصلی در حوزه پردازش و کاربردهای صنعتی. ۴. توسعه مخابرات فضایی: جهت افزایش تابآوری ملی و خدمات ارزشافزوده. ۵. دولت هوشمند: با هدف یکپارچهسازی سامانهها و حکمرانی دادهمحور.
تداوم توسعه؛ نگاه شرکت ارتباطات زیرساخت
بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، نیز با تأکید بر استمرار خدمات در دوران بحرانی، تصریح کرد که رشد چشمگیر مصرف داده در ایران از اواسط دهه ۹۰، لزوم بهروزرسانی سیاستهای تنظیمگری را دوچندان کرده است. او سرمایهگذاری پایدار و حمایت از نوآوری را کلید عبور از چالشهای زیرساختی و تحقق بهرهوری حداکثری در اکوسیستم دیجیتال دانست.
همافزایی و آسیبشناسی؛ مسیر تحقق برنامهها
در بخش پایانی، حمید فتاحی، قائممقام وزیر و رئیس سازمان تنظیم مقررات، با تأکید بر درسآموختههای شرایط جنگی، بر ضرورت اجماعسازی با تمام اجزای زیستبوم ارتباطات تأکید کرد. وی با بیان اینکه هیچیک از اپراتورها و بازیگران بخش خصوصی از خانواده ارتباطات جدا نیستند، پروژههای فیبر نوری و 5G را پیشرانهای اصلی توسعه دانست که تحقق آنها در گروِ تعامل حداکثری و دقت در اجراست.
خلاصه مدیریتی
نشست مدیران وزارت ارتباطات با شعار «تابآوری، بازآرایی و همافزایی»، نقشه راه کشور برای گذار به حکمرانی دیجیتال هوشمند را با تمرکز بر پنج اولویت راهبردی شامل شبکه ملی اطلاعات، اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی، فناوری فضایی و دولت هوشمند ترسیم کرد. مدیران ارشد این حوزه، ضمن تأکید بر تجربیات موفق در حفظ پایداری شبکه در شرایط بحرانی، تصریح کردند که برای دستیابی به اهداف برنامه هفتم پیشرفت، باید ضمن کنار گذاشتن مدلهای توسعه سنتی، از طریق تعامل حداکثری با بخش خصوصی، سرمایهگذاری پایدار و بهرهگیری از توانمندیهای بومی، زیرساختهای ایران آینده را بر پایه فناوریهای نوظهور بازآرایی کرد.